Rèn kỹ năng thị tấu

Rèn kỹ năng thị tấu
Thị tấu là khả năng đọc bản nhạc và đồng thời thao tác lên nhạc cụ một bản nhạc mới mà trước đó mình chưa tập bao giờ. Khả năng thị tấu là vô cùng quan trọng đối với người học đàn và chơi đàn, nhất là đối với những người theo học Cổ điển. Rèn kỹ năng thị tấu là cả quá trình luyện tập bền bỉ và lâu dài. Chúng ta hãy hình dung việc đọc bản nhạc cũng như học chữ cái. Để bắt đầu làm quen với mặt chữ từ tuổi mầm non và đến tuổi lớp 2, lớp 3 học sinh mới có thể đọc thành thạo. Cá biệt có những em có khả năng đọc sớm hơn hoặc muộn hơn, điều này phụ thuộc vào tố chất của mỗi người khác nhau. Việc học đọc các nốt nhạc cũng vậy; ngôn ngữ âm nhạc và hệ thống ký hiệu để ký âm là ngôn ngữ và quy ước chung của cả thế giới.

Theo kinh nghiệm giảng dậy của một số giảng viên trong các trường nghệ thuật và nhạc công lâu năm, để hoàn thiện được kỹ năng thị tấu người học phải dành từ 5 đến 8 giờ luyện tập một ngày. Luyện tập chăm chỉ và đúng phương pháp thì sau khoảng 2 năm rưỡi đến 3 năm, người học có thể thị tấu thành thạo khóa Sol (tay phải), mất khoảng 5 năm thì có khả năng thị tấu cả khóa Sol và khóa Fa (cả hai tay). Đây là con số tương đối vì phụ thuộc vào khả năng của người học và độ phức tạp của bản nhạc.

Thực tế là rất nhiều nhạc công chuyên nghiệp “ bài nào cũng chơi được” song thị tấu rất lúng túng hoặc không thể thị tấu.

Có một phương pháp học, gọi là phương pháp Suzuki, chủ yếu nâng cao kĩ năng chơi nhạc bằng tai và bằng não, chứ không chỉ tập trung vào thị tấu. Phương pháp này gọi là Play by ear (chơi bằng tai). Cũng chưa có nghiên cứu nào về sự vượt trội trong việc chơi nhạc ngẫu hứng của những học sinh học theo phương pháp Suzuki so với những bạn không học phương pháp Suzuki, và cũng chưa có chứng minh cụ thể cho khả năng chơi nhạc bằng tai của những bạn học phương pháp Suzuki.

Quay lại việc thị tấu, thị tấu mục đích chính là để khỏi quên bài nhất là các tác phẩm quá dài hoặc quá phức tạp mà thôi. Mấy dàn nhạc giao hưởng chơi mấy bài đó cả ngàn lần vẫn cứ phải có bản nhạc trước mặt như thường.

 

Lời khuyên
Muốn thị tấu tốt thì bạn phải quen phím, tức là ở một mức độ tương đối, bạn có thể gõ chính xác các nốt trên bàn phím một cách nhuần nhuyễn mà không cần phải nhìn vào phím (hoặc chỉ liếc sơ qua thật nhanh). Ngoài ra chuyện bạn phải quen với các khóa và dấu hóa cũng rất cần thiết. Luyện ngón đều đặn liên tục và nên tập ít đến nhiều, từ dễ đến khó, chậm đến nhanh. Nếu trong quá trình tập mà thấy mỏi hoặc bắt đầu chán thì nên ngưng lại nghỉ ngơi. Để một lúc rồi lại quay lại tập, đừng gắng sức hay căng thẳng quá. Miễn sao trong một thời gian tương đối bạn vẫn tập đều đặn. (Thời gian này tùy mỗi người đề ra sao cho cảm thấy thoải mái nhất, có thể là hàng ngày, ngày tuần, v.v…). Thả lỏng ngón tay nhưng không để bàn tay quá tự do (cổ tay vẫn phải bất động). Thả lỏng ngón tay, nếu bạn tập trên piano mới đầu tay sẽ chưa có lực, đánh âm thanh nghe còn nhỏ. Đừng quá bận tâm, tập dần dần khi ngón tay đã quen với phím đàn thì, âm lượng sẽ được cải thiện.

 

Nguyên tắc luyện tập
Tập riêng từng khóa (sol hoặc fa) với tốc độ chậm nhưng phải liên tục và chính xác về cao độ trường độ của nốt nhạc. Ban đầu tập chậm và tăng dần tốc độ theo thời gian.
Khi thị tấu có thể giảm bớt các nốt tô điểm. (Nốt tô điểm là các nốt nhỏ xíu bên cạnh một nốt nhạc bình thường). Nguyên tắc dễ trước khó sau, đơn giản trước phức tạp sau.
Sau khi tập hoàn thiện từng khóa, tiếp tục ghép 2 tay với tốc độ chậm rồi tăng dần.
Và một điều quan trong để kỹ năng thị tấu tốt là người học phải thường xuyên tập luyên, tập nhiều bản nhạc thì phản xạ đọc nốt nhạc và đàn trên bàn phím sẽ ngày càng nhanh và linh hoạt hơn, độ chính xác cũng cao hơn.

 

Moonlight Piano



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *