TRƯỜNG PHÁI ẤN TƯỢNG TRỪU TƯỢNG

TRƯỜNG PHÁI ẤN TƯỢNG TRỪU TƯỢNG

Nếu bạn thăm một bảo tàng trưng bày bộ sưu tập nghệ thuật hiện đại và đương đại, hẳn sẽ có nhiều tác phẩm đôi lúc khiến bạn phải thốt lên rằng: “Con mèo của mình còn vẽ được như thế này, làm sao thứ này được gọi là mỹ thuật cơ chứ?”

Một nhóm người được gọi là Trường phái trừu tượng, hay Trường phái New York nhận được những phản ứng này khá thường xuyên. Trường phái trừu tượng được thành lập năm 1943 và phát triển ngay sau Thế chiến II. Trường phái đặc trưng với những bức tranh lớn, tiêu biểu là những bức tranh trừu tượng có đủ mọi bố cục mà không có điểm trọng tâm và những đường cọ nguệch ngoạc thể hiện và khơi gợi cảm xúc.

Nhóm nghệ sĩ được xem là thuộc Trường phái trừu tượng bao gồm Barnett Newman và những bức tranh đường kẻ sinh động của ông; Willem de Kooning nổi tiếng bởi các bức họa những người phụ nữ xấu xí; Helen Frankenthaler là người tạo ra các bức họa với những mảng màu loang; và những người khác nữa.

Nhưng có lẽ nghệ sĩ nổi tiếng nhất, có ảnh hưởng nhất và gây nhiều tranh cãi nhất chính là Jackson Pollock. Các bức họa của ông dễ dàng được nhận ra ngay lập tức. Chúng được đặc trưng bởi những đường vẽ màu lộn xộn văng tung tóe từ mọi hướng trên lớp vải canvas. Hiển nhiên, mớ hỗn độn đó to và ấn tượng, nhưng như vậy thì có gì tuyệt vời ở chúng? Liệu có phải ông ấy vẩy mực lung tung? Có phải ai cũng làm được như thế chăng?

Câu trả lời là có và không. Mặc dù Pollock thực hiện một kỹ thuật mà ai cũng có thể làm được dù chẳng hề qua đào tạo, song chỉ duy nhất ông có thể vẽ nên những bức tranh độc nhất đó. Nghịch lý này liên quan đến nguồn gốc các sáng tác của ông tương đồng với các bức vẽ ngẫu hứng Trường phái siêu thực của André Masson và những người khác. Những họa sĩ siêu thực này hoàn toàn vẽ không có chủ đích nhằm tiết lộ sự thực ẩn giấu bên trong suy nghĩ của họ. Thông thường, thay vì hình dung và vẽ, họ để đôi tay mình di chuyển một cách tự nhiên và thành phẩm là những bức tranh giống nhau đầy các nét vẽ nguệch ngoạc.

Sau khi Pollock nói xong mô tả về bức tranh, ông nhỏ màu, hoặc quẹt màu và những bức tranh sau giống y như bức đầu. Ông đã phát triển một kĩ thuật đặc biệt và không bao giờ tìm kiếm hình ảnh hay thông điệp ẩn giấu đằng sau các bức họa. Đầu tiên, ông dỡ tấm vải canvas khỏi giá và trải nó lên sàn, phá vỡ cách thức vẽ tranh cổ điển. Sau đó, ông bước vòng quanh tấm canvas như đang nhảy có chủ đích, vung vẩy những giọt mực bằng muống khuấy hoặc các dụng cụ khác. Ông thay đổi tốc độ và hướng đi để kiểm soát bề mặt bức tranh trông như thế nào. Những cách thức này giống y như những nét nguệch ngoạc của các họa sĩ siêu thực, dường như được sinh ra trong tiềm thức của Pollock.

Song không giống các họa sĩ siêu thực khác, tranh của họ đại diện cho những điều ẩn giấu bên trong suy nghĩ của họ, tranh của Pollock được cho là hiện thân hữu hình tâm lý ông. Những bức tranh chính là tâm trí của ông. Theo lý thuyết, ai cũng có thể vẽ những bức tranh thể hiện tâm trí họ. Vậy tại sao Pollock lại đặc biệt như vậy? Có lẽ, điều quan trọng nhất chính là mặc dù ai cũng có thể làm song chỉ có Pollock và những người của Trường phái trừu New York mới là người đã vẽ. Họ đã phá vỡ mọi chuẩn mực hội họa đã tồn tại hàng thế kỉ, khiến giới hội họa thé giới phải suy nghĩ lại các chuẩn mực hoàn toàn.

Nhưng lý do cuối cùng khiến các tác phẩm của Pollock đáng chú ý như vậy bắt nguồn từ các chất liệu đặc biệt ông tạo ra, điều gợi lên những mâu thuẫn đầy ấn tượng. Ví dụ, mặc dù Pollock sáng tạo trên bề mặt bức tranh hoàn toàn phẳng, nếu chúng ta quan sát kĩ, mạng lưới những nét vẽ tạo nên ảo giác vè một mảng chiều sâu vô tận. Và mớ hỗn loạn những đường vẽ rối rắm này dường như thách đố mọi sự kiểm soát, song đó thực sự là tác phẩm được tạo ra có chủ đích mặc dù không hề được tính toán từ trước. Chính những điều này đã khiến Pollock trở thành người của công chúng, và trong lịch sử nghệ thuật, họ cũng tôn thờ ông như một huyền thoại có tài năng nghệ thuật xuất chúng và như một anh hùng. Thay vì phủ định các sáng tác của những bộ óc sáng tạo, các tác phẩm của ông đã củng cố một tinh hoa nghệ thuật dài lâu.

Tinh hoa sự sáng tạo cho dù bạn gọi nó là gì đi nữa, lịch sử gắn liền với Trường phái trừu tượng là điều mà không một con mèo nào, dù tài năng tới đâu, có thể thực hiện được!

_Nghiên cứu của Sarah Rosenthal_
_Diệu Khanh (Sưu tầm)_



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *